هر چند اشتراط بعضى از اين شرطها محلّ مناقشه است و لكن احوط است « 1 » و امّا مشتبه به غنا ، پس اجتناب لازم نيست على الأقوى . « 2 » سؤال : مراثى دلسوز كه عبارت از غناست ، خواندن و شنيدن آن ثواب دارد يا نه ؟ و سؤال ديگر اينكه شخصى كه مقامات غنا را نمىفهمد و محض به نيّت ثواب كه شنيدن ذكر مصائب امام حسين عليه السلام نهايت ثواب دارد ، سوز مىشنود و گريه مىكند آيا شنيدن سوز او را ثواب دارد يا نه ؟ جواب : در اين دو سؤال رجوع به عرف نمايد ، اگر در عرف مىگويند كه اين خواننده ، خوانندگى مىخواند ، نه آنكه مرثيه مىخواند يا آنكه مرثيه را به طور خوانندگى و غنا مىخواند ، حرام است ، بلكه معصيت غنا در مرثيه بيشتر است و اگر مىگويند كه مرثيه مىخواند ، ضرر ندارد . سؤال : تحريك و تحرير حلقوم در مرثيه خوانى كه آن را سوزخوانى و نوحه خوانى گويند و محض به نيّت و قصد گريستن و گريانيدن باشد و نشستن در آن مجلس و شنيدن جايز است يا نه ؟ جواب : جايز است مادامى كه به طور غنا نباشد . سؤال : چه مىفرمايند در اين مسأله كسى كه غنا را مىشناسد و در غنا ماهر است و مىداند كه اين مرثيه و يا اين قرآن كه خوانده مىشود در آن غنا شريك است . اگر چه در عرف عام و هم در عرف خاص كسى آن را خوانندگى نمىگويد ، بلكه مىگويند مرثيه مىخواند ، در اين صورت آيا آن شخص را شنيدن و خواندن . .

--> « 1 » گذشت كه غنا در عروسى با شرايط هشت گانه نيز جوازش معلوم نيست ( صدر ) . بلكه احوط ترك آن است مطلقاً حتى با وجود همهء شرايط . ( سيد كاظم طباطبايى ) « 2 » اگر موضوع غنا را به دست آورده باشد از شرع . ( محمد تقى )